សួស្ដីប្រិយមិត្ត! ខ្ញុំ ហួន បញ្ញា សូមជម្រាបសួរម្ដងទៀតមកកាន់អ្នកទាំងអស់គ្នាដោយក្ដីនឹករលឹក។ បន្ទាប់ពីបានចែករំលែករដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៩៣ ដែលជាច្បាប់កំពូលរបស់ជាតិរួចមក ថ្ងៃនេះខ្ញុំសូមបន្តទៅកាន់ច្បាប់មួយទៀតដែលពាក់ព័ន្ធយ៉ាងជិតស្និទ្ធនឹងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើន គឺ ច្បាប់ស្ដីពីការងារ (ឆ្នាំ១៩៩៧) និងអត្ថបទបទប្បញ្ញត្តិពាក់ព័ន្ធនានា។
ក្នុងនាមជាពលរដ្ឋ មិនថាលោកអ្នកជានិយោជិត កម្មករនិយោជិត ម្ចាស់អាជីវកម្ម ឬជាសិស្សនិស្សិតដែលត្រៀមចូលទីផ្សារការងារនោះទេ ការយល់ដឹងពីច្បាប់ការងារគឺជាខែលការពារដ៏រឹងមាំសម្រាប់សិទ្ធិ និងជាក្បួនណែនាំផ្លូវក្នុងការបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នក។ នៅខាងក្រោមនេះ ខ្ញុំសូមណែនាំពីប្រវត្តិ និងសារៈសំខាន់របស់ច្បាប់នេះ ហើយអ្នកអាចទាញយកឯកសារ PDF ដែលពាក់ព័ន្ធបានតាម Link នៅខាងចុង។
ប្រវត្តិសង្ខេបនៃច្បាប់ស្ដីពីការងារកម្ពុជាឆ្នាំ ១៩៩៧
ច្បាប់ស្ដីពីការងារដែលយើងប្រើប្រាស់ជាធរមានសព្វថ្ងៃនេះ មានមូលដ្ឋានចម្បងពី ច្បាប់ស្ដីពីការងារ ដែលត្រូវបានអនុម័តដោយរដ្ឋសភានៅថ្ងៃទី១០ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៩៧ ហើយបានប្រកាសឱ្យប្រើដោយព្រះរាជក្រឹត្យនៅថ្ងៃទី១៣ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩៧។ វាគឺជាលទ្ធផលដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងបរិបទនៃការស្ដារ និងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចសង្គមរបស់កម្ពុជា ក្រោយការផ្សះផ្សាជាតិ និងបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៣។
បុព្វហេតុនៃការបង្កើតច្បាប់
មុនឆ្នាំ១៩៩៧ កម្ពុជាពុំទាន់មានច្បាប់ការងារដ៏ទូលំទូលាយ និងទំនើបស្របតាមលទ្ធិសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារនៅឡើយ។ ក្នុងសម័យអាណាព្យាបាលបារាំង មានច្បាប់តុលាការការងារឆ្នាំ១៩២៥ តែមិនសមស្របនឹងការវិវត្តថ្មីៗ។ ក្រោយឆ្នាំ១៩៧៩ ប្រទេសកម្ពុជាធ្លាក់ចូលសង្គ្រាម និងភាពឯកោ ប្រព័ន្ធច្បាប់ទាំងមូលត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញ។ ដូច្នេះក្រោយការបង្កើតព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាឡើងវិញ ការបង្កើតច្បាប់ការងារថ្មីមួយដែលអាចទាក់ទាញការវិនិយោគ ការពារកម្មករនិយោជិត និងធ្វើសមាហរណកម្មនឹងបទដ្ឋានអន្តរជាតិ បានក្លាយជាការចាំបាច់បំផុត។
ឥទ្ធិពលអន្តរជាតិ និងដំណើរការព្រាង
ច្បាប់ស្ដីពីការងារឆ្នាំ១៩៩៧ ត្រូវបានព្រាងឡើងដោយមានកិច្ចសហការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយអង្គការអន្តរជាតិខាងការងារ (ILO) ដើម្បីធានាថាខ្លឹមសារច្បាប់នេះស្របតាមអនុសញ្ញាស្នូលរបស់ ILO ដែលកម្ពុជាជាសមាជិក។ គោលការណ៍ធំៗដូចជា សេរីភាពក្នុងការបង្កើតសហជីព ការហាមឃាត់ពលកម្មដោយបង្ខំ ការលុបបំបាត់ពលកម្មកុមារ និងការមិនរើសអើងក្នុងការងារ ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលជាឆ្អឹងខ្នងនៃច្បាប់។
ខ្លឹមសារស្នូលនៃច្បាប់
ច្បាប់ស្ដីពីការងារឆ្នាំ១៩៩៧ មានចំនួន ៣៩៣ មាត្រា គ្របដណ្ដប់ស្ទើរគ្រប់ទិដ្ឋភាពនៃទំនាក់ទំនងការងារ។ វាកំណត់ពីទម្រង់នៃកិច្ចសន្យាការងារ (សន្យាមានកំណត់រយៈពេល និងមិនកំណត់រយៈពេល) ប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមា ពេលវេលាធ្វើការ (៨ម៉ោង/ថ្ងៃ, ៤៨ម៉ោង/សប្ដាហ៍) លក្ខខណ្ឌនៃការបញ្ចប់កិច្ចសន្យាការងារ សំណងអតីតភាព ការឈប់សម្រាកប្រចាំឆ្នាំ ការឈប់ឈឺ ការឈប់មាតុភាព ព្រមទាំងវិធានស្ដីពីសុវត្ថិភាព និងសុខភាពការងារ។ ជំពូកពិសេសសម្រាប់ការងារកុមារ និងស្ត្រីក៏ត្រូវបានរំលេចឡើងដោយការពារពួកគេពីការកេងប្រវ័ញ្ច។
វិសោធនកម្ម និងច្បាប់ថ្មីៗ
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៧ មក ច្បាប់ដើមត្រូវបានធ្វើវិសោធនកម្មជាច្រើនលើក ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការរីកចម្រើននៃសេដ្ឋកិច្ច។ ជាក់ស្ដែង នៅឆ្នាំ២០១៨ មានវិសោធនកម្មធំមួយដោយបានកែសម្រួលមាត្រាជាច្រើនដើម្បីពង្រឹងការការពារកម្មករនិយោជិត។ លើសពីនេះ នៅឆ្នាំ២០២១ រាជរដ្ឋាភិបាលបានដាក់ឱ្យប្រើ ច្បាប់ស្ដីពីកិច្ចការងារ និងសន្តិសុខសង្គម ថ្មីមួយទៀត ដែលបង្កើតប្រព័ន្ធសន្តិសុខសង្គមឱ្យកាន់តែទូលំទូលាយ គ្របដណ្ដប់លើវិស័យឯកជន និងសាធារណៈ ដោយផ្ដល់អត្ថប្រយោជន៍សោធននិវត្តន៍ ហានិភ័យការងារ និងការថែទាំសុខភាព។
ច្បាប់ការងាររបស់កម្ពុជា បើទោះបីជាមានការវិវត្តឥតឈប់ឈរក៏ដោយ ក៏ស្មារតីដើមគឺការធ្វើឱ្យមានលំនឹងរវាងនិយោជក និងនិយោជិត ដើម្បីផលិតភាព និងយុត្តិធម៌សង្គម។
អត្ថប្រយោជន៍នៃការយល់ដឹងពីច្បាប់ការងារ
ហេតុអ្វីបានជាអ្នកត្រូវចំណាយពេលអានឯកសារច្បាប់ដែលមើលទៅហាក់ដូចជាស្មុគស្មាញនេះ? ព្រោះតែអត្ថប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនយ៉ាងធំធេងដូចតទៅ៖
- ការពារការកេងប្រវ័ញ្ច៖ អ្នកនឹងដឹងពីសិទ្ធិទទួលបានប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមា ប្រាក់ថែមម៉ោង និងពេលសម្រាកដែលតម្រូវដោយច្បាប់។ បើនិយោជកមិនគោរព អ្នកអាចទាមទារដោយផ្អែកលើច្បាប់បាន។
- ធានាសុវត្ថិភាពការងារ៖ ច្បាប់កំណត់ឱ្យនិយោជកបង្កើតបរិយាកាសការងារសុវត្ថិភាព ជាពិសេសក្នុងវិស័យសំណង់ កាត់ដេរ ឬកសិឧស្សាហកម្ម។ អ្នកនឹងយល់ថាពេលណាអ្នកអាចបដិសេធការងារគ្រោះថ្នាក់។
- យល់ពីនីតិវិធីបញ្ចប់កិច្ចសន្យា៖ ការបណ្ដេញចេញដោយមិនត្រឹមត្រូវ ឬគ្មានសំណងអតីតភាព គឺជាបញ្ហាញឹកញាប់។ ចំណេះដឹងនេះការពារអ្នកពីការបាត់បង់របរដោយអយុត្តិធម៌។
- ពង្រឹងអំណាចនៃការចរចា៖ មិនថាអ្នកកំពុងចុះកិច្ចសន្យាការងារថ្មី ឬសុំដំឡើងប្រាក់ខែទេ ការស្គាល់ច្បាប់ធ្វើឱ្យអ្នកមានមូលដ្ឋានរឹងមាំក្នុងការចរចា ជំនួសឱ្យការទទួលយកតែម្ខាងៗ។
- សម្រាប់និយោជក ជៀសវាងវិវាទតុលាការ៖ បើអ្នកជាម្ចាស់អាជីវកម្ម ការគោរពច្បាប់ការងារមិនត្រឹមតែកសាងកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការប្ដឹងផ្ដល់ និងការធ្វើកូដកម្មទៀតផង។
ការលើកទឹកចិត្តឱ្យអាន និងស្វែងយល់បន្ថែម
ខ្ញុំសូមប្រើបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងនាមជាអ្នកធ្វើការមួយរូបប្រាប់បងប្អូនថា កុំរង់ចាំឱ្យមានបញ្ហាកើតឡើងសិន ទើបរកច្បាប់មកអានឱ្យសោះ។ ដូចពាក្យចាស់បុរាណថា "ការពារប្រសើរជាងព្យាបាល"។ ក្នុងបរិបទការងារ ចំណេះដឹងគឺជាឧបករណ៍ការពារដ៏ល្អបំផុត។
សូមចាប់ផ្ដើមពីការអានឯកសារ PDF មូលដ្ឋានដែលខ្ញុំភ្ជាប់នៅខាងក្រោម។ មិនចាំបាច់អានចប់ក្នុងមួយថ្ងៃទេ សូមអានមួយជំពូកម្ដងៗ ហើយព្យាយាមភ្ជាប់ទៅនឹងការងារជាក់ស្ដែងរបស់អ្នក។ លើសពីនេះ ខ្ញុំសូមលើកទឹកចិត្តឱ្យអានសៀវភៅ ឬអត្ថបទផ្សេងទៀតដែលពន្យល់ពីច្បាប់ការងារ ក៏ដូចជាតាមដានការផ្លាស់ប្ដូរច្បាប់ថ្មីៗ ព្រោះវិស័យនេះមានការកែប្រែជាបន្តបន្ទាប់។
បើយើងគ្រប់គ្នាចេះច្បាប់ ការរំលោភសិទ្ធិនឹងថយចុះ ហើយទីផ្សារការងារនៅកម្ពុជានឹងកាន់តែមានយុត្តិធម៌ និងវិជ្ជាជីវៈ។
ទាញយកឯកសារ PDF ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងច្បាប់ការងារ
តាមរយៈ Link ខាងក្រោមនេះ អ្នកអាចទាញយកឯកសារ PDF ផ្ទាល់ខ្លួនដែលខ្ញុំបានប្រមូលទុកក្នុង Google Drive៖
(ឯកសារអាចរួមមានច្បាប់ស្ដីពីការងារឆ្នាំ១៩៩៧ អត្ថបទវិសោធនកម្ម ឬសេចក្ដីសង្ខេបសំខាន់ៗដែលលោកអ្នកបានជ្រើសរើស)
សង្ឃឹមថាអត្ថបទនេះ និងឯកសារដែលខ្ញុំចែករំលែក នឹងផ្ដល់តម្លៃដល់អ្នកទាំងអស់គ្នា។ សូមជួយចែករំលែកបន្តទៅកាន់អ្នកធ្វើការទាំងអស់ឱ្យបានច្រើន ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់មនុស្សជាទីស្រលាញ់របស់អ្នក។