រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៣

សួស្ដីប្រិយមិត្តទាំងអស់គ្នា! ខ្ញុំបាទ ហួន បញ្ញា ម្ចាស់ប្លក់ www.hounpanha.com សូមស្វាគមន៍យ៉ាងកក់ក្ដៅចំពោះការមកកាន់ទំព័រនេះ។ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំមានសេចក្តីសោមនស្សរីករាយក្នុងការចែករំលែកឯកសារដ៏មានតម្លៃមហាសាលសម្រាប់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូប គឺ រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាឆ្នាំ ១៩៩៣ ជាទម្រង់ PDF ដែលអ្នកអាចទាញយកទុកអានដោយសេរីតាមរយៈ Link Google Drive ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ខ្ញុំនៅខាងក្រោមអត្ថបទនេះ។

មុននឹងទាញយក ខ្ញុំសូមអញ្ជើញប្រិយមិត្តស្វែងយល់ពីប្រវត្តិសង្ខេប សារៈសំខាន់ និងមូលហេតុដែលយើងទាំងអស់គ្នាគួរអាន និងចេះដឹងអំពីច្បាប់កំពូលរបស់ជាតិនេះឱ្យបានច្បាស់លាស់។

ប្រវត្តិសង្ខេបនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៣

រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៩៣ មិនមែនគ្រាន់តែជាឯកសារច្បាប់មួយដែលបង្កើតឡើងដោយចៃដន្យនោះទេ។ វាគឺជាលទ្ធផលនៃដំណើរការសន្តិភាពដ៏លំបាកស្មុគស្មាញ និងជាសមិទ្ធផលនៃការផ្សះផ្សាជាតិ បន្ទាប់ពីប្រទេសកម្ពុជាបានឆ្លងកាត់សង្គ្រាមស៊ីវិលអស់រយៈពេលជាងពីរទសវត្សរ៍។

បុព្វហេតុ និងការចាប់បដិសន្ធិ

ចំណុចចាប់ផ្ដើមដ៏សំខាន់បំផុតគឺការចុះហត្ថលេខាលើ កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩១ រវាងភាគីទាំងបួនរបស់កម្ពុជា ក្រោមការសម្របសម្រួលរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះបានបង្កើត អាជ្ញាធរបណ្ដោះអាសន្ននៃអង្គការសហប្រជាជាតិប្រចាំកម្ពុជា (UNTAC) ដែលមានអាណត្តិរក្សាសន្តិភាព រៀបចំការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងយុត្តិធម៌ ហើយសំខាន់បំផុតគឺដឹកនាំដំណើរការបង្កើតរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីមួយ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដែលនឹងលេចចេញជារូបរាងឡើងវិញ។

ការបោះឆ្នោត និងសភាធម្មនុញ្ញ

នៅថ្ងៃទី២៣ ដល់ ២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៩៣ ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកសភាធម្មនុញ្ញត្រូវបានប្រព្រឹត្តទៅ ក្រោមការឃ្លាំមើលរបស់ UNTAC ។ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាង ៤លាននាក់បានទៅបោះឆ្នោត ដោយអត្រាទៅបោះឆ្នោតខ្ពស់គួរឱ្យកត់សម្គាល់ ទោះបីមានការគំរាមកំហែង និងអំពើហិង្សាពីក្រុមខ្មែរក្រហមដែលបដិសេធមិនចូលរួមក៏ដោយ។ គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចដឹកនាំដោយសម្ដេចព្រះនរោត្តម រណឫទ្ធិ ទទួលបានសម្លេងច្រើនជាងគេ បន្ទាប់មកគឺគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ ដើម្បីចៀសវាងជម្លោះក្រោយការបោះឆ្នោត រដ្ឋាភិបាលចម្រុះបណ្ដោះអាសន្នមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយមាននាយករដ្ឋមន្ត្រីពីររូបគឺ សម្ដេចក្រុមព្រះ នរោត្តម រណឫទ្ធិ និងសម្ដេច ហ៊ុន សែន។

ដំណើរការព្រាង និងការអនុម័ត

សភាធម្មនុញ្ញដែលមានសមាជិកចំនួន ១២០រូប ត្រូវបានប្រែក្លាយជាស្ថាប័នព្រាងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ គណៈកម្មការព្រាងរដ្ឋធម្មនុញ្ញមួយត្រូវបានជ្រើសតាំង ដោយមានការចូលរួមពីអ្នកច្បាប់កម្ពុជា និងអ្នកជំនាញអន្តរជាតិ។ សេចក្តីព្រាងនេះបានឆ្លងកាត់ការពិភាក្សា កែសម្រួល និងការពិគ្រោះយោបល់ជាសាធារណៈយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់។ គោលការណ៍សំខាន់ៗដែលបានដាក់បញ្ចូលរួមមាន ការស្ដាររបបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស ការបែងចែក�ំណាចរដ្ឋ និងការទទួលស្គាល់សិទ្ធិមនុស្សយ៉ាងទូលំទូលាយ។

នៅថ្ងៃទី២១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៣ សភាធម្មនុញ្ញបានអនុម័តរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីដោយសម្លេង ១១៣ ទល់ ៥ និងអនុប្បវាទ ២។ បីថ្ងៃក្រោយមក គឺនៅថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៣ ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ ដែលទើបនឹងឡើងសោយរាជ្យសាជាថ្មីជាព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់បានឡាយព្រះហស្តលេខាប្រកាសឱ្យប្រើរដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះជាផ្លូវការ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានសម្គាល់ការបញ្ចប់របបសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជា (របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ) និងរបបរដ្ឋកម្ពុជាមុន UNTAC ហើយកំណើតនៃ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលយើងស្គាល់សព្វថ្ងៃ។

ខ្លឹមសារស្នូល និងអត្តសញ្ញាណនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ

រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៩៣ បានប្រកាសកម្ពុជាជារាជាណាចក្រមួយ ដែលព្រះមហាក្សត្រទ្រង់គ្រងរាជ្យតែមិនកាន់អំណាចនយោបាយឡើយ (ព្រះមហាក្សត្រជានិមិត្តរូបឯកភាពជាតិ)។ អំណាចរដ្ឋត្រូវបានចែកចេញជាបីផ្នែកយ៉ាងច្បាស់លាស់៖ អំណាចនីតិបញ្ញត្តិ ប្រគល់ឱ្យរដ្ឋសភា និងព្រឹទ្ធសភា (ក្រោយពីវិសោធនកម្មឆ្នាំ១៩៩៩) អំណាចនីតិប្រតិបត្តិប្រគល់ឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងអំណាចតុលាការដែលជាអំណាចឯករាជ្យ។

ជំពូកទី៣ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ស្តីពីសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ គឺជាមោទនភាពដ៏ធំមួយ។ វាបានចែងយ៉ាងទូលំទូលាយអំពីសិទ្ធិរស់រានមានជីវិត សិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិ សេរីភាពក្នុងការប្រកបអាជីព សិទ្ធិទទួលការអប់រំ សិទ្ធិកាន់កាប់កម្មសិទ្ធិឯកជន និងសិទ្ធិមិនត្រូវបានចាប់ខ្លួន ឬឃុំឃាំងដោយបំពានជាដើម ដែលស្របតាមបទដ្ឋានអន្តរជាតិ។

ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៣ មក រដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះត្រូវបានធ្វើវិសោធនកម្មជាច្រើនលើក (ដូចជា ការបង្កើតព្រឹទ្ធសភា ការផ្លាស់ប្ដូរច្បាប់បោះឆ្នោត ការកំណត់អាណត្តិជាដើម) ប៉ុន្តែស្មារតីដើមនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស និងរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៅតែរក្សាដដែល។ វាគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃនីតិរដ្ឋ ជាខែលការពារសិទ្ធិប្រជាពលរដ្ឋ និងជាសសរទ្រទ្រង់ឯកភាពជាតិ និងបូរណភាពទឹកដីយើង។

អត្ថប្រយោជន៍នៃការអាន យល់ច្បាស់ និងចេះដឹងអំពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញ

ការស្វែងយល់ពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញមិនមែនជាការងារសម្រាប់តែមេធាវី ឬអ្នកនយោបាយនោះទេ។ វាជាកាតព្វកិច្ចរបស់ពលរដ្ឋគ្រប់រូប ព្រោះផ្ដល់នូវអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេងដូចជា៖

ដឹងពីសិទ្ធិ និងសេរីភាពផ្ទាល់ខ្លួន៖ អ្នកនឹងយល់ថាខ្លួនមានសិទ្ធិអ្វីខ្លះដែលច្បាប់ការពារ ដូចជាសិទ្ធិក្នុងការបញ្ចេញមតិ សិទ្ធិក្នុងការជួបជុំដោយសន្តិវិធី សិទ្ធិទទួលការការពារតាមផ្លូវច្បាប់។ល។ ចំណេះដឹងនេះធ្វើឱ្យអ្នកមិនងាយរងគ្រោះដោយសារអំពើអយុត្តិធម៌។
យល់អំពីរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋ និងយន្តការគ្រប់គ្រង៖ អ្នកនឹងយល់ច្បាស់ពីតួនាទីរបស់ព្រះមហាក្សត្រ រាជរដ្ឋាភិបាល រដ្ឋសភា និងតុលាការ។ វាជួយឱ្យអ្នកអាចតាមដាន និងវាយតម្លៃបានថាតើស្ថាប័នទាំងនេះកំពុងដំណើរការស្របតាមច្បាប់កំពូលដែរឬទេ។
ក្លាយជាពលរដ្ឋសកម្ម និងមានទំនួលខុសត្រូវ៖ ការយល់ពីកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន (ដូចជា ការគោរពច្បាប់ ការបង់ពន្ធ ការរួមចំណែកកសាងជាតិ) ធ្វើឱ្យអ្នកក្លាយជាពលរដ្ឋល្អ ហើយអាចចូលរួមបញ្ចេញមតិក្នុងកិច្ចការសាធារណៈប្រកបដោយភាពចាស់ទុំ។
ការពាររបបប្រជាធិបតេយ្យ និងនីតិរដ្ឋ៖ រដ្ឋធម្មនុញ្ញជាឧបករណ៍ទប់ទល់នឹងអំពើផ្តាច់ការ។ នៅពេលពលរដ្ឋយល់ច្បាស់ ពួកគេនឹងក្រោកឈរឡើងការពារច្បាប់ និងទាមទារឱ្យមានអភិបាលកិច្ចល្អ ដោយសន្តិវិធី។
ពង្រឹងឯកភាពជាតិ និងសន្តិភាព៖ មាត្រាជាច្រើនបញ្ជាក់ពីអព្យាក្រឹតភាព បូរណភាពទឹកដី និងការហាមឃាត់ការឈ្លានពាន។ ការយល់ដឹងនេះបណ្ដុះស្មារតីស្នេហាជាតិ និងការឱ្យតម្លៃសន្តិភាពដែលយើងមានយ៉ាងលំបាក។

ការលើកទឹកចិត្តឱ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរអានសៀវភៅផ្សេងៗ រួមមានរដ្ឋធម្មនុញ្ញជាដើម

ខ្ញុំសូមប្រើឱកាសនេះដើម្បីលើកទឹកចិត្តដល់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូប ជាពិសេសយុវជនជំនាន់ក្រោយ ឱ្យងាកមកស្រឡាញ់ការអានសៀវភៅឱ្យបានច្រើន។ សៀវភៅគឺជាបង្អួចនៃចំណេះដឹង ហើយការអានគឺជាការវិនិយោគដ៏មានតម្លៃបំផុតសម្រាប់ខ្លួនឯងនិងសង្គម។

ចាប់ផ្ដើមពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលជាសៀវភៅមូលដ្ឋានសម្រាប់ជីវិតពលរដ្ឋ។ ខ្ញុំសូមអំពាវនាវឱ្យគ្រប់គ្រួសារមានរដ្ឋធម្មនុញ្ញមួយច្បាប់ មិនថាជាក្រដាស ឬ PDF ដូចដែលខ្ញុំកំពុងចែករំលែកនេះទេ។ សូមឆ្លៀតពេលអានវាបន្តិចម្ដងៗ ហើយពិភាក្សាគ្នាក្នុងក្រុមគ្រួសារ ឬមិត្តភក្តិ។ ការអានរដ្ឋធម្មនុញ្ញជាទង្វើស្នេហាជាតិដ៏ថ្លៃថ្លាមួយ។

ក្រៅពីនោះ សូមអានសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រ ច្បាប់ផ្សេងៗ អក្សរសិល្ប៍ ឬសូម្បីតែអត្ថបទខ្លីៗលើប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត។ កុំឱ្យទម្លាប់រំកិលវីដេអូខ្លីៗក្នុងទូរស័ព្ទបំផ្លាញពេលវេលាអានរបស់អ្នក។ សង្គមមួយដែលពលរដ្ឋមានចំណេះដឹង ចេះដឹងសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន គឺជាសង្គមដ៏រឹងមាំ មិនងាយរងគ្រោះដោយសារព័ត៌មានមិនពិត និងការបំភិតបំភ័យនានាឡើយ។

ខ្ញុំជឿជាក់យ៉ាងមុតមាំថា ការលើកកម្ពស់ការអាន និងការយល់ដឹងអំពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នឹងរួមចំណែកកសាងប្រជាធិបតេយ្យពីមូលដ្ឋាន ហើយនាំមកនូវការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពសម្រាប់ប្រទេសជាតិយើងទាំងមូល។

ទាញយកឯកសារ PDF រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៣

ខាងក្រោមនេះជា Link សម្រាប់ទាញយកឯកសារ PDF ពី Google Drive ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ខ្ញុំ។ សូមចុចលើ Link រួចជ្រើសរើស "ទាញយក" (Download) ដើម្បីរក្សាទុកក្នុងឧបករណ៍របស់អ្នក។ ឯកសារនេះខ្ញុំផ្ដល់ជូនដោយឥតគិតថ្លៃ សម្រាប់គោលបំណងចែករំលែកចំណេះដឹងតែប៉ុណ្ណោះ។

ចុចទីនេះដើម្បីទាញយក

សូមអរគុណចំពោះការគាំទ្រ! ប្រសិនបើអត្ថបទនេះមានប្រយោជន៍ សូមជួយចែករំលែកបន្តទៅកាន់ក្រុមគ្រួសារ មិត្តភក្តិ និងសហការីដើម្បីឱ្យពួកគាត់បានទាញយកឯកសារដ៏សំខាន់នេះដែរ។